Resdung (Sinusitis): Gejala, Punca dan Rawatan

Resdung boleh mengganggu tidur, tumpuan dan kerja harian. Ramai orang menganggapnya selesema biasa, tetapi resdung yang tidak dirawat boleh bertambah teruk. Perbezaan antara kedua-duanya penting untuk menentukan sama ada anda perlu rawatan lanjut. Artikel ini menerangkan gejala, punca, mitos dan rawatan yang disokong bukti, termasuk pilihan di Malaysia.

Apa itu resdung dan bezanya dengan selsema

Maksud resdung (sinusitis)

Sinus ialah rongga udara kecil di dalam tulang pipi, dahi dan antara mata. Lapisannya berhubung dengan hidung. Apabila lapisan ini membengkak dan lendir terperangkap di dalamnya, tekanan dan sakit wajah boleh berlaku. Keadaan ini dipanggil sinusitis, atau resdung dalam bahasa harian.

Resdung atau selsema?

Selsema dan resdung boleh mempunyai gejala yang sama, tetapi perjalanannya berbeza. Jadual berikut membantu anda membandingkannya.

Ciri	Selsema	Resdung (sinusitis)
Tempoh biasa	7 hingga 10 hari	Lebih 10 hari, atau berlarutan lebih 12 minggu
Corak	Beransur baik secara berterusan	Mungkin bertambah baik kemudian memburuk semula
Sakit wajah atau tekanan di dahi dan pipi	Jarang	Biasa
Lendir	Cair atau jernih pada mulanya	Tebal, kuning atau hijau
Deria bau	Sedikit terjejas	Sering berkurang

Gejala resdung

Resdung akut

Resdung akut berlaku selama kurang daripada 4 minggu. Gejala biasanya termasuk:

• Hidung tersumbat dan lendir tebal yang berwarna kuning atau hijau.
• Sakit atau tekanan di sekitar pipi, dahi, atau antara mata yang bertambah teruk apabila menunduk.
• Pengurangan deria bau dan rasa.
• Batuk, terutamanya pada waktu malam, akibat lendir yang mengalir ke tekak.
• Sakit kepala, demam ringan, dan rasa letih.
• Nafas berbau.

Resdung kronik (berlarutan)

Resdung dianggap kronik apabila gejala berlangsung lebih 12 minggu, walaupun telah dirawat. Gejala boleh lebih ringan tetapi berterusan, termasuk hidung tersumbat, lendir yang mengalir ke belakang tekak, dengkuran semasa tidur dan rasa tidak selesa di wajah. Resdung kronik kerap berkait dengan alahan, polip hidung atau septum yang bengkok, dan memerlukan pemeriksaan ENT.

Punca dan faktor risiko resdung

Jangkitan, alahan dan iritasi

• Jangkitan virus: punca paling biasa, sering bermula sebagai selsema.
• Jangkitan bakteria: kurang biasa, tetapi boleh berlaku selepas selsema yang berpanjangan.
• Jangkitan gigi: gigi geraham atas yang berjangkit boleh merebak ke sinus berhampiran. Kejadiannya jarang.
• Alahan: habuk, hama, bulu haiwan atau serbuk boleh menyebabkan lapisan sinus membengkak. Lihat rinitis alahan.
• Iritasi: asap rokok, jerebu dan udara kering. Lihat jerebu dan sinus.
• Struktur hidung: septum yang bengkok, polip hidung atau pembengkakan turbinat boleh menyekat saluran sinus.

Faktor yang meningkatkan risiko

• Merokok atau terdedah kepada asap rokok.
• Alahan atau asma.
• Sistem imun yang lemah, termasuk akibat penyakit atau rawatan tertentu.
• Kanak-kanak yang kerap dijangkiti selsema, terutamanya di taska atau sekolah.
• Perubahan tekanan udara semasa terbang atau menyelam.
• Penggunaan semburan dekongestan hidung secara berlebihan.

Mengapa resdung kerap berlaku di Malaysia?

Iklim lembap dan panas, jerebu, habuk dan kulat di dalam rumah boleh meningkatkan iritasi dan alahan pada hidung dan sinus. Penghawa dingin yang tidak dibersihkan dengan kerap juga boleh menyebarkan habuk dan kulat. Menurut seorang pakar ENT di Sunway Medical Centre, resdung menjejaskan kira-kira 10 hingga 15 peratus penduduk Malaysia, dan kini kanak-kanak juga turut mengalaminya. Lihat laporan Berita Harian.

Mitos dan fakta tentang resdung

Rawatan tradisi yang tidak disokong bukti

• Mitos: ulat atau benda hidup boleh dikeluarkan dari hidung dengan daun pandan, limau atau bahan lain. Fakta: tiada bukti yang menyokong dakwaan ini. Apa yang keluar ialah lendir atau kotoran biasa.
• Mitos: antibiotik sentiasa diperlukan untuk resdung. Fakta: kebanyakan kes disebabkan virus, dan antibiotik tidak membantu melawan virus. Doktor hanya akan memberi antibiotik jika terdapat tanda jangkitan bakteria.
• Mitos: minyak pati atau wap minyak boleh menyembuhkan sinus. Fakta: wap air panas boleh melegakan rasa tidak selesa sementara, tetapi kesan minyak pati untuk merawat resdung belum dibuktikan. Berhati-hati dengan air panas yang boleh melecur.

Pantang makanan dan pembedahan mengubah bentuk hidung

Mitos: anda perlu berpantang makanan tertentu selepas rawatan resdung. Fakta: tiada pantang makanan khusus yang disokong bukti. Ikut sahaja nasihat doktor anda.

Mitos: pembedahan sinus akan mengubah bentuk hidung. Fakta: pembedahan sinus bertujuan membersihkan saluran sinus, bukan untuk mengubah bentuk hidung secara kosmetik.

Rawatan resdung

Penjagaan di rumah

• Minum air yang cukup untuk mencairkan lendir.
• Gunakan semburan salin atau bilas hidung untuk membersihkan lendir.
• Tidur dengan kepala sedikit tinggi.
• Gunakan humidifier atau mandi air panas untuk melegakan hidung.
• Elakkan asap rokok dan jerebu.
• Gunakan ubat tahan sakit seperti parasetamol mengikut arahan label.
• Jangan gunakan semburan dekongestan lebih tiga hari berturut-turut.

Rawatan perubatan dan ubat

Rawatan bergantung pada punca dan tempoh gejala. Doktor mungkin mencadangkan:

• Semburan kortikosteroid hidung: mengurangkan pembengkakan, terutamanya untuk resdung kronik atau berkaitan alahan. Ia biasanya digunakan dalam jangka panjang di bawah nasihat doktor.
• Antihistamin: jika alahan menjadi punca utama.
• Antibiotik: hanya jika jangkitan bakteria disyaki, contohnya gejala teruk berterusan lebih 10 hari tanpa perbaikan, atau gejala bertambah teruk selepas bertambah baik.

Bila pembedahan sinus diperlukan

Pembedahan dipertimbangkan jika resdung kronik atau polip hidung tidak bertindak balas kepada ubat dan semburan selama beberapa bulan. Bedah sinus endoskopi (FESS) membuang halangan dan membaiki saliran sinus menggunakan kamera kecil. Pilihan lain, seperti balloon sinuplasty, mungkin sesuai untuk keadaan tertentu. Doktor ENT akan menerangkan pilihan yang paling sesuai untuk anda.

Bila perlu berjumpa doktor ENT

Tanda amaran yang perlu rawatan segera

Dapatkan rawatan segera di hospital atau hubungi 999 jika:

• Mata bengkak, merah, atau sukar digerakkan.
• Penglihatan kabur atau berganda.
• Bengkak di dahi atau pipi yang semakin besar.
• Sakit kepala teruk, kaku leher, atau keliru.
• Demam tinggi yang berterusan atau kejang.

Komplikasi resdung yang tidak dirawat

Resdung yang dibiarkan atau tidak dirawat dengan betul boleh merebak ke jaringan sekitar mata atau otak. Komplikasi ini jarang berlaku, tetapi serius, dan itulah sebabnya gejala berlarutan perlu diperiksa. Jangan tangguhkan rawatan jika gejala tidak bertambah baik.

Pemeriksaan oleh doktor ENT

Doktor ENT akan memeriksa hidung dengan endoskop dan menilai sinus. Ujian alahan atau imbasan CT sinus mungkin diperlukan jika resdung berulang, kronik, atau tidak bertindak balas kepada rawatan. Anda boleh membuat temu janji di Klinik Pakar ENT Seremban. Untuk maklumat kesihatan rasmi, lihat Kementerian Kesihatan Malaysia.

Soalan lazim tentang resdung

Adakah resdung boleh sembuh sendiri?

Ya, untuk kebanyakan resdung akut yang disebabkan virus. Gejala biasanya bertambah baik dalam 1 hingga 4 minggu dengan penjagaan di rumah. Jika gejala tidak bertambah baik selepas 10 hari, dapatkan pemeriksaan.

Berapa lama resdung bertahan?

Resdung akut biasanya berlangsung kurang daripada 4 minggu. Resdung kronik ialah gejala yang berterusan lebih 12 minggu.

Bolehkah resdung berulang?

Boleh. Resdung berulang kerap berkait dengan alahan, polip hidung, septum yang bengkok atau kebiasaan merokok. Mengenal pasti dan merawat punca membantu mengurangkan kekerapan serangan. Untuk maklumat lanjut tentang penyakit ini, lihat NHS.

Adakah resdung menular?

Sinusitis itu sendiri tidak menular. Selsema yang mencetuskannya boleh menular melalui titisan dari batuk, bersin atau sentuhan.

Bilakah resdung perlu dirawat dengan pembedahan?

Pembedahan biasanya dipertimbangkan selepas ubat dan penjagaan selama beberapa bulan tidak membantu, atau apabila terdapat polip atau halangan struktur. Keputusan dibuat selepas pemeriksaan ENT.

Dikemas kini: 5 November 2026. Artikel ini hanya untuk maklumat umum dan tidak menggantikan nasihat doktor yang telah memeriksa anda.